Inleiding
Het forteiland IJmuiden, gebouwd tussen 1881 en 1888, is het grootste fort van de Stelling van Amsterdam. Het fort stond tot 1929 aan het vaste land maar door de verbreding van het kanaal in 1929 werd het een eiland. Ondergronds bevindt zich een gangenstelsel van 585 meter en het had een bezetting van 325 man.
In WOII was het forteiland voor de bezetter een belangrijk onderdeel van de Festung IJmuiden. Na de oorlog bleef het forteiland militair terrein. De Marine stelde een fortwachter aan voor toezicht op het fort en de kanonnen. Eerst was dat Gerlof van der Zee en van 1954 tot 1964 was dat Jan Zoeteman. Tegenwoordig staat het forteiland op de UNESCO-werelderfgoedlijst en worden er rondleidingen en evenementen georganiseerd.
Jeugd op het forteiland
Ria Haver-Zoeteman werd geboren in 1946 in de Pres. Steijnstraat. Haar vader Jan Zoeteman, getrouwd met Nel de Groot, werkte bij de Marine in Den Helder en vocht in de oorlog op de Jacob van Heemskerck tegen de Jappen.
Hij had een oorlogstrauma opgelopen en was ziek geworden, waarna hij een baan kreeg in het Marine Hospitaal in Overveen. Daar ging hij elke dag op zijn fiets naar toe.
In 1954 werd Jan Zoeteman fortwachter en verhuisde het gezin naar de fortwachters-woning op het forteiland. Ria heeft mooie herinneringen aan die tijd.
Het was een groot huis met 5 slaapkamers en 3 gangen. De binnenkant was van steen maar de buitenkant van hout. De ramen waren tochtig en met een kolenkachel was het moeilijk warm te stoken. Er was een bunker die diende als schuur en washok en natuurlijk om vis te bakken en konijnen te villen. Het wemelde op het eiland van fazanten, konijnen, wezels en muizen. Bij het huis was ook een hok met kippen.
Bootje van de Genie
Vader kon beschikken over een bootje van de Genie om aan wal te komen. Ria zat op de Comité-school en werd door vader dagelijks naar de overkant gebracht. De overtocht duurde ongeveer 10 minuten. Regelmatig kwamen klasgenootjes mee naar het eiland om te spelen en te zwemmen.
Er was ruimte genoeg op het eiland en ook in de gangen van het fort om te spelen. Soms vonden ze nog munitie van de Duitsers. Een keer vonden ze flessenpost van een Engelsman genaamd Andrew, die de fles in de Theems had gegooid. Familie uit Rotterdam met zeven kinderen bracht elk jaar een deel van de zomervakantie door bij de familie Zoeteman.
Marinepersoneel kwam regelmatig naar het fort voor onderhoudswerkzaamheden. Dan werd altijd bami gemaakt en lekker gegeten. Wanneer er marineschepen het kanaal op voeren, werden saluutschoten afgevuurd.
Het einde van de bewoning
Het was vrede, de kanonnen werden verwijderd, het kanaal werd breder. Het forteiland werd verkleind en de woning gesloopt, waarna het gezin in 1964 moest vertrekken. Vader werkte daarna nog enkele jaren als schilder bij Rijkswaterstaat. Ria kijkt met plezier terug op haar jeugd op het eiland.
Alle foto’s zijn afkomstig uit het familiearchief van Ria Haver-Zoeteman.