Menu Sluiten

Samenwerking Schotenaren en “Vaarters” leidde tot bouw St. Bavokerk in Schoten (1857) met een bijzondere gevelsteen

In de nieuwsbrief van Stichting Santpoort van 10 augustus 2024 verscheen een oproep om gevelstenen met foto of achtergrond-informatie aan te melden in het kader van het Eerste Stenen project van de Historische Kring Velsen. Hierop reageerde Wim van Hooff met het insturen van een gevelsteen met een interessant verhaal. Deze steen kon jammer genoeg niet worden toegevoegd aan de lijst met Eerste Stenen in Velsen, maar wel publiceren wij hierbij zijn verhaal.

Bijschrift foto: St. Bavokerk in Schoten rond 1905

Via de Stichting Santpoort las ik over jullie initiatief om Velsense gevelstenen in kaart te brengen. De bijgaande gevelsteen ligt weliswaar niet op Velsens grondgebied, maar heeft een duidelijke binding met Velsen, met name de buurtschap Jan Gijzenvaart / Santpoort-Zuid.

Zowel Santpoort-Noord als Santpoort-Zuid, relatief kleine gemeenschappen, beschikten rond 1840 niet over een eigen katholieke kerk. De katholieken uit Santpoort-Noord kerkten in Driehuis (Santpoort-Noord was overigens overwegend protestant) en Jan Gijzenvaart / Santpoort-Zuid (veelal katholiek) moest zich tot 1857 wenden tot de kerk in Overveen.

Jan Gijzenvaart. Woonhuis aan het einde van het Schoter Kerkpad (1905)
Noord-Hollands Archief Inventaris-nr 30114

“Vaarters” hadden in het dagelijks leven vaak te maken met Schotenaren voor het leveren van diensten op de blekerijen/wasserijen, b.v. arbeid, vervoer, levering van tuinbouwproducten en karnemelk (voor de bleek). Daar het vervoer nog veelal over water ging, was de Jan Gijzenvaart (en het jaagpad) een belangrijke verbindingsweg. Door alle contacten werd er al vroeg “over de Delft getrouwd”.

Rond 1845 wilden de Schotenaren en Vaarters graag een eigen kerk, waarbij de gemeenschappen te klein waren voor een eigen kerk. Na lang soebatten (de pastoors van Overveen en Driehuis waren tegen: wegvallende inkomsten) werd besloten een kerk te bouwen aan de Straatweg naar Alkmaar / de Rijksstraatweg.

De beide dorpen hielden allerlei acties (bollen verkoop, pinkenveiling, schenkingen) om geld in te zamelen. De Bisschop raadde de bouwpastoor met klem aan op bezoek te gaan bij de rijke boeren van Schoten en idem bij de blekers op De Vaart. Zeker is dat er gul werd gegeven.

In 1857 kon de kerk in gebruik worden genomen. De kerk werd zo druk bezocht dat al na korte tijd moest worden besloten om het kerkplein en de stallen uit te breiden om ruimte te bieden aan alle equipages (koetsjesdag avant la lettre).

Gevelsteen St. Bavokerk Schoten uit 1857

Vanaf 1857 tot na de annexatie door Haarlem heeft het kerkbestuur altijd bestaan uit de pastoor en twee kerkmeesters uit Schoten en twee kerkmeesters uit Jan Gijzenvaart / Santpoort-Zuid. Bij de bouw van de kerk in 1857 zijn de namen van het eerste bestuur vermeld op een gevelsteen. Deze steen is bij de afbraak van de oude kerk in 1935/36 gespaard en ingemetseld in de huidige kerk. De locatie is de ingang/het portaal aan de noordoostkant.

De namen van de betrokkenen zijn goed leesbaar: A.F. Schuurkamp.Pastoor, P. van Schie, H.I. Terburg, F. Pieterse, J. van Hooff. Van Schie en Pieterse vertegenwoordigden Schoten. Van Schie was herenboer. Terburg was raadslid en wethouder van Velsen en Van Hooff was eigenaar van blekerij/wasserij Garenvreugd.

Sloop St. Bavokerk Schoten (1935/1936)

Na de annexatie door Haarlem in 1927 waren er ineens twee katholieke Bavokerken in Haarlem. De Schotense kerk werd omgedoopt tot de O.L. Vrouw van Zeven Smarten.

Door de enorme groei van Schoten na 1920 en de behoefte aan een grotere kerk werd in 1936 de oude kerk afgebroken en in 1937 werd een nieuwe kerk in gebruik genomen. Dit betreft het huidige gebouw aan de Rijksstraatweg, vlakbij de Jan Gijzenvaart.

Jan Gijzenvaart en Bavokerk (ook wel Mariakerk genoemd) in 2015

Volgend op de succesvolle samenwerking rond de bouw van de kerk ontstond al snel de wens tot een eigen Rooms Katholieke school. Omdat de kerk wat verder van de Jan Gijzenvaart lag werd besloten de Bavoschool dichterbij te bouwen. De locatie werd: op de hoek waar de Delft de Jan Gijzenvaart en het Schoterkerkpad / het Zwartepad kruist. De Bavoschool is de oudbouw van de huidige jeugdherberg “Stayokay”, en is als schoolgebouw nog goed herkenbaar.

Wim van Hooff

Jeugdherberg “Stayokay” (oudbouw is voormalige R.K.-Bavoschool)
..... Deel deze pagina via:

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.