Collectie HKV naar Museum Kennemerland

Beverwijk 30 Juni 2017.

De bibliotheekcollectie van de Historische Kring Velsen (HKV) is door middel van een schenking overgedragen aan Stichting Museum Kennemerland (MK). Dit gebeurde tijdens een korte plechtigheid waarbij afgevaardigden van beide besturen aanwezig waren.

De HKV wilde haar bibliotheekcollectie graag een breder publiek geven. Volgens het bestuur is Museum Kennemerland in Beverwijk daarvoor uitermate geschikt Tot nu toe was de inhoud van de collectie, die circa 250 titels omvat niet ontsloten. Door de collectie onder te brengen bij het museum en vervolgens op te nemen in beheer en registratiesysteem ZCBS wordt de collectie digitaal ontsloten. Daarmee zijn de titels vindbaar via Google en terug te vinden via de openbare bibliotheek.

Tijdens de reguliere openingstijden van Museum Kennemerland kunnen belangstellenden de boeken uit de collectie raadplegen. De boeken maken deel uit van een museale collectie waarmee het behoud van de collectie voor de toekomst gewaarborgd is.

Volgens Kees Vroonhof, bibliothecaris van Museum Kennemerland, is dit een belangrijke uitbreiding van de collectie van het museum die het regionale karakter van hiermee ook nog een extra onderstreept.

Hannie van den Outenaar, secretaris van de HKV, is blij dat de mooie collectie een prominente plek krijgt en voor iedereen in Velsen en daarbuiten benaderbaar is.


Sinds 23 november 2015 is de boeken-catalogus van Museum Kennemerland ook terug te vinden bij bibliotheek IJmond Noord!

In samenwerking met bibliotheek IJmond Noord is het de medewerkers van het museum (Willie Galesloot, Gerard Hoogeland en Kees Vroonhof) en de programmeur van het ZCBS-systeem Gerard van Nes, gelukt om de boekencatalogus van het museum op te nemen in de catalogus van de bibliotheek. Van de ruim 3.000 boeken zijn de auteursvelden, documentsoorten etc . aangepast om onze catalogus aan te laten sluiten bij de catalogus van bibliotheek IJmond Noord.

Bij het zoeken in de catalogus van de bibliotheek wordt, wanneer er treffers zijn bij het museum, als bron “Museum Kennemerland” aangegeven. Onder een gevonden titel wordt de knop “Bekijk” zichtbaar. Wanneer men deze knop gebruikt komt men in de catalogus van het museum op de betreffende titel. Een verzoek voor inzage is ook mogelijk bij het gevonden boek door middel van een knop boven de hele titelbeschrijving. Door het invullen van een formulier komt dit verzoek binnen bij de medewerkers van de museumbibliotheek. Zij zullen dit verzoek op maandagmorgen verwerken. De eerstvolgende openingsdag van het museum ligt het aangevraagde dan klaar ter inzage.

Wij hopen op deze manier onze fantastische schat aan boeken een grotere bekendheid te geven. Kijk eens op de website, collectie/catalogus, klik hier www.bibliotheekijmondnoord.nl


 

 

Basiscursus Oer-IJ gids IJmondgebied.

IJMOND. - Voor mensen met belangstelling voor de ontstaans- en bewoningsgeschiedenis van Kennemerland wordt in het najaar een cursus georganiseerd door de Oer-IJ Academie. Dat gebeurt op twee locaties: drie avonden in het Pieter Vermeulenmuseum te Driehuis en vier avonden in Huis van Geschiedenis Midden Kennemerland te Beverwijk. Daarnaast zijn er twee buitenexcursies gepland, die vooral betrekking hebben op het landschap.

De Oer-IJ Academie organiseerde vorig jaar met veel succes twee vergelijkbare cursussen in Huis van Hilde te Castricum. Dat leverde vijftig gecertificeerde deelnemers op, waarvan er vtwintig zich aanmeldden om als gids voor excursies te kunnen worden ingezet.

Coördinator van de opleiding Jan Hormann benadrukt dat het geen verplichting is om te gaan gidsen. ,,Mensen die dat leuk vinden mogen dat gaan doen. De cursussen zijn een initiatief van de Stichting Oer-IJ. Dat is een groeiende enthousiaste groep burgers uit de regio die meer aandacht wil voor de kwaliteit en kwetsbaarheid van het buitengebied. Hier stroomde tot aan het begin van de jaartelling een noordelijke zijtak van de Rijn, die bij Castricum in zee uitmondde. Van dat getijdenlandschap is nog veel terug te zien. De natuur heeft voor een belangrijk deel het gebruik van het gebied door mensen gedicteerd. Dat is een van de leuke aspecten waar de cursus op ingaat.’’

De lessen krijgen een informeel karakter, waarbij steeds een deskundige een verhaal komt houden. Elke keer rond een ander thema. Er is veel ruimte voor actieve inbreng van de cursisten. ,,Dat houdt de bijeenkomsten levendig. De onderwerpen zijn deze keer vooral gericht op Zuid-Kennemerland;  Velsen, Beverwijk, Heemskerk en Uitgeest. Van het Oer-IJ is feitelijk alleen het Noordzeekanaal nog over, dat voor een belangrijk deel in de bedding van de oude rivier is aangelegd. Ook het voormalige Wijkermeer heeft veel invloed gehad op de geschiedenis in dit deel van Holland.’’

Onderwerpen die aan de orde komen zijn ondermeer het landschap, de natuur, de archeologie, de aanwezigheid van de Romeinen, de Middeleeuwen, de buitenplaatsen, de Stelling van Amsterdam en de moderne tijd. Ook is er aandacht voor de techniek om de opgedane kennis te kunnen delen en overdragen. Er wordt samengewerkt met het IVN, Huis van Hilde, Huis van de Geschiedenis Midden-Kennemerland en het Pieter Vermeulenmuseum.

De kosten voor de complete cursus, inclusief lesboek en koffie/thee bij de avonden bedraagt 100 euro. De opleiding begint op 14 september en wordt op 1 november afgerond. Het complete programma met alle data is terug te vinden op de website oer-ij.eu (onder Actueel).

Wie telefonisch informatie wil belt met 06-1445 1564.

Aanmelden kan met een mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. .

50 jaar Stichting het dorp Velsen

Dit jaar bestaat de Stichting het dorp Velsen 50 jaar. Ter gelegenheid  hiervan organiseert deze stichting een tentoonstelling in het voormalige raadhuis aan de Torenstraat in het dorp Velsen. In deze tentoonstelling wordt zichtbaar gemaakt hoe het dorp Velsen vooral veranderde door de gevolgen van de verbreding van het Noordzeekanaal in de jaren zestig en de restauraties van de woningen. Dit laatste werd bereikt door de jarenlange inspanning van de stichting voor een beschermd dorpsgezicht en het behoud van het dorp wat overbleef na de verbreding van het kanaal. Er worden beelden getoond van het dorp door de jaren heen,  de bewoners, de woningen waarin zij woonden, de straatjes en hoe de woningen veranderden van krotjes tot monumentale woonpaleisjes. De expositie wordt gehouden van 9 september tot en met 1 oktober. De openingstijden worden in de komende tijd vermeld op de website van de stichting, www.dorpvelsen.nl 

In aansluiting op deze tentoonstelling organiseert de Stichting Archeologische Werkgroep Velsen in samenwerking met de voornoemde stichting, de bibliotheek van Velsen en de afdeling Monumenten en Archeologie van de gemeente Velsen een tentoonstelling in de bibliotheek van Velsen aan het Dudokplein in IJmuiden. In deze tentoonstelling worden archeologische vondsten tentoongesteld die gevonden zijn bij de verbreding van het Noordzeekanaal, de restauratie van de woningen en archeologisch onderzoek in en rond de eeuwenoude Engelmunduskerk in het dorp Velsen. Het zijn gebruiksvoorwerpen van de bewoners die hier woonden en dateren uit de periode van de 17e eeuw tot in de 20e eeuw.  Soms zijn deze vondsten gezien hun datering te koppelen aan de bewoners van de woningen. De vondsten in en rond de kerk dateren van rond 1200 tot de 20e eeuw. De werkgroep probeert ook vondsten voor deze tentoonstelling in bruikleen te krijgen uit de bewoningsperiode  1800-1600 voor Christus. De tentoonstelling wordt gehouden van 9 september tot en met 14 oktober en is te bezoeken tijdens de openingsuren van de bibliotheek.

De Historische Kring Velsen wil u op de hoogte houden van lezingen die zij houdt, excursies van de HKV waaraan u kunt deelnemen evenementen waaraan zij medewerking veleend en/of deeleemt. Verder brengen wij u op de hoogte van tentoonstellingen die interessant lijken en aan de doelstelingen van de HKV voldoen.

Verder zullen er regelmatig zgn. "Nieuws-flashes" verzonden worden aan de leden waarvan wij het E-mail adres hebben.

(het is dus belangrijk om uw E-mail adres door te geven aan de HKV)


 

Herinner de Meisjes van Huize Dina:

het oprichten van een herdenkingsteken aan de Duinlustparkweg!

Aan de Duinlustparkweg 60 stond in de tweede wereldoorlog Huize Dina, het orthodox joodse tehuis waar ʻgevallenʼ meisjes uit achterstandsmilieus een veilige en deugdzame opvoeding konden krijgen. De Historische Kring Velsen heeft zich tot de gemeente Velsen gericht met het verzoek om op deze plek 15 storpelstenen of een ander gedenkteken te plaatsen ter herinnering aan de 15 jonge bewoonsters van Huize Dina die in 1942/43 allemaal zijn gedeporteerd en vermoord in Sobibor en Auschwitz.
Huize Dina was genoemd naar Dina Sanson (Rotterdam 1868), in 1918 oprichtster van de ʻVereeniging tot Bescherming van Joodsche Meisjesʼ. In 1930 werd Beet Dina/Huize Dina te Santpoort aan de Duinlustparkweg op nr. 60, geopend: het bood een thuis aan Joodse werkende meisjes die door omstandigheden, meestal armoede, niet meer door de ouders verzorgd konden worden. De meisjes hadden, zo jong als ze waren, vaak al een zwaar leven achter de rug.
Huize Dina 1

Een van de bewoonsters was Mina Engers, geboren in Amsterdam op 22 augustus 1926 en op 16 april 1943 vermoord in Sobibor. Mina werd na de dood van haar moeder in 1939 uit huis geplaatst net als haar zusjes en broertjes: Sara, Levij, Marietje en Alexander die allen werden vermoord in vernietigingskampen. Vader Salomon Engers (7/9/1903) was marktkoopman op het Waterlooplein en het gezin woonde met zes kinderen in de Vrolikstraat 241 in Amsterdam. Salomon Engers werd in 1942 in Bergen op Zoom verraden en vermoord in Monowitz op 28 februari 1943, 2 maanden voor zijn dochter Mina.

Huize Dina 2

Harriët Martha Prins, is in de oorlogsjaren directrice van Huize Dina en haar zoon Ralph, bekend kunstenaar die o.a. het gedenkteken in kamp Westerbork ontwierp, woont er vanaf 1936. De zusters van de orde van de dochters van O.L. Vrouw van het H. Hart vinden in augustus 1942 onderdak in Huize Dina aan de Duinlustparkweg omdat hun klooster en school aan e Wulverderlaan is geconfiskeerd door de bezetter.
Dan zijn alle bewoonsters reeds gedeporteerd: 12 meisjes naar Sobibor en 2 naar Auschwitz. Mw. Prins, haar zoon Ralph en haar moeder worden geïnterneerd in het ʻJoods Tehuis Barneveldʼ, een werkverschaffingscentrum voor bevoorrechte Joden waarvan de kosten worden gedragen door de bewoners en door geroofde Joodse vermogens. In 1944 wordt de ʻBarneveld groepʼ overgeplaatst
naar Westerbork vanwaar zij op 4 september op transport gaan naar Theresienstadt. Door een uitwisseling wordt een groot deel van de ʻBarneveldgroepʼ uitgewisseld naar Zwitserland en overleeft de oorlog: zo ook Ralph.
Met de jonge bewoonsters van Huize Dina loopt het alleen maar slecht af. In de woorden van Ralph, geïnterviewd door de Shoah Foundation en vastgelegd op film: “de meisjes zijn allemaal afgevoerd”.

Huize Dina 3

Het huis aan de Duinlustparkweg waarin Huize Dina was gevestigd bestaat nog: maar niets herinnert nog aan wat zich daar heeft afgespeeld.

Wat zou het mooi zijn om op deze plek een gedenkteken te plaatsen ter herinnering aan het afschuwelijke dat zich daar heeft voltrokken met de namen van alle meisjes die Huize Dina voor enige tijd hun thuis mochten noemen: een plaats waar ze zich veilig waanden....

Het gaat de Historische Kring Velsen niet alleen om het oprichten van een fysiek herinneringsteken maar ook om het vastleggen en, in deze tijd van herdenken, doorvertellen van het verhaal van Huize Dina dat een optelsom is van de verhalen van de korte levens van de 15 meisjes die er woonden.


Reactie en aanvullingen zijn meer dan welkom en ook voor informatie of vragen: mail naar
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.


Reintje van Amerongen              Den Helder   10-01-1921

Sara van Amerongen                 Amsterdam   02-12-1923

Antje Bilderbeek                        Amsterdam   28-07-1923

Schoontje Brilleman                   Utrecht         13-05-1922

Mina Engers                              Amsterdam   22-08-1926

Kaatje Gokkes                           Amsterdam   30-09-1925

Sophia Gudema                         Onstwedde    25-05-1926

Saartje Knap                              Rotterdam     12-07-1926

Ruth Rachel Lehrmann                Breslau         13-02-1925

Henny Monasch                          Amsterdam   23-11-1923

Mietje Mug                                 Rotterdam     19-02-1923

Catharina Parser                         Amsterdam   15-11-1927

Schoontje van Sister                   Amsterdam   27-07-1924

Gisela Spicker                            Konigsberg   20-10-1926    

Klara Vierra                                Amsterdam   31-01-1923


Onderzoek naar de ʻDe Joodse inwoners van Velsen vóór, tijdens en na de Tweede Wereldoorlogʼ en Joodse onderduikers in Velsen in de oorlogsjarenʼ.

Er is weinig bekend over de plek die haar Joodse inwoners vóór de Tweede Wereldoorlog innamen in de Velsense gemeenschap. En ook over hoe het de Joodse Velsenaren en Joodse onderduikers in Velsen tijdens de Tweede Wereldoorlog is vergaan is de informatie schaars.

Publicaties beperken zich tot een tweetal hoofdstukken in de bundel “Een gemeente in oorlogstijd”, een uitgave van de Historische Kring Velsen in 1997, en een aantal lokale uitgaven die betrekking hebben op de Tweede Wereldoorlog in Velsen.1
Er is er heel weinig systematisch wetenschappelijk historisch onderzoek gedaan: Bas von Benda-Beckmann heeft daar m.b.t. de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog in zijn onderzoek naar de Velseraffaire een aanzet toe gegeven maar dat beperkt zich uiteraard tot hetgeen paste binnen het raamwerk van zijn onderzoek.2
Dit onderzoek wil in die leemte voorzien en trachten licht te werpen op het leven van Joden in Velsen vóórdat ze slachtoffer werden én reconstrueren wat er in de oorlogsjaren is gebeurd. De resultaten van het onderzoek zouden een bijdrage kunnen leveren aan de beschrijving van de wijze waarop de jodenvervolging op lokaal niveau heeft plaatsgevonden en mogelijk licht werpen op in het oog springende overeenkomsten en verschillen die zich voorgedaan hebben. Opmerkelijk is b.v. dat op basis van het op dit moment bekende cijfermateriaal, 50% van de Joodse inwoners van Velsen de holocaust heeft overleefd: dit tegenover het percentage van 30% dat geldt voor Nederland als geheel.3
Het onderzoek richt o.a. op het verzamelen van feiten en informatie betreffende:
* Het aantal Joden dat omstreeks het begin van de 20e eeuw in Velsen woonde en de plaats die zij in de gemeenschap innamen.
* Het exacte aantal Joodse Velsenaren woonachtig in de gemeente aan het begin van de oorlog omstreeks mei 1940: wie waren zij en welke plaats namen zij in in de lokale gemeenschap?
* De wijze waarop door Joodse Velsenaren werd gereageerd op de anti-Joodse maatregelen en evacuatie/ deportatie door de bezetter.
* De wijze waarop door hun plaatsgenoten gereageerd werd op hetgeen er met de Joodse inwoners gebeurde: wie boden hulp en wie leverden hen uit aan de bezetter?
* Het exacte aantal Joodse Velsenaren dat is gedeporteerd: wat is er met hen gebeurd, hoeveel van hen hebben de holocaust overleeft en wie van hen zijn teruggekeerd naar Velsen of zijn naar elders vertrokken?
* De ontvangst bij terugkomst door hun plaatsgenoten en de manier waarop zij hun plaats in de Velsense samenleving weer hebben ingenomen.

 

Onderzoek naar de Joodse onderduikers in Velsen richt zich op het verzamelen van feiten en informatie betreffende:

1 Grinsven, L. van. De joodse gemeente in Velsen voor en tijdens de oorlog.
in: Een gemeente in oorlogstijd. Velsen 1940-1945. Santpoort, Historische Kring Velsen (onder redactie van) 1995. 2 Hartendorf, G. Politieverzet in Haarlem tijdens de Tweede Wereldoorlog. Haarlem, 1994.
idem: Velsen bezet en bevrijd. Velserbroek, 2000. idem: De Velser Affaire. Bezettingstijd 1940-1945 in Kennemerland. Haarlem, 2001.
Linden, Jan van der, Matses met Ardbeien. De geschiedenis van de Joodse inwoners van Beverwijk. Velsen-Noord, 1997.
2 Bas von Benda-Beckman
De Velser Affaire. Een omstreden oorlogsgeschiedenis.
(Amsterdam), Boom, 2013.
3 Croes, M. en P. Tammes. ʻGif laten we niet voortgestaanʼ. Een onderzoek naar de overlevingskansen van de joden in Nederlandse gemeenten. Amsterdam 2006. p. 29-42.
* Het exacte aantal Joodse Nederlanders/niet-Nederlanders dat in de oorlogsjaren is ondergedoken in Velsen en de omstandigheden waaronder dat gebeurde: wie waren zij en wat zijn de verhalen achter de onderduikers?
* De motieven van de Velsenaren die hen onderduik verleenden en de omstandigheden waaronder de onderduik plaatsvond: wie waren zij en hoe verging het hen en hun onderduikers tijdens de onderduik-periode?
* Het exacte aantal Joodse onderduikers en onderduikverleners dat de oorlog overleefden.
Methode van onderzoek.
Voor een belangrijk deel zal het onderzoek zich richten op de geschiedschrijving over de Joodse families in Velsen en hun netwerken door genealogisch en algemeen archiefonderzoek en kunnen nazaten van families, vrienden/bekenden worden opgespoord en geïnterviewd. Daarbij kunnen mogelijk fotoʼs, egodocumenten en verhalen naar boven komen.
Mogelijk kan het opzetten en inrichten van een website als één van de middelen gebruikt worden om informatie die aanwezig is in de lokale gemeenschap of daarbuiten te verzamelen. Zoʼn website kan tevens dienen als medium waarop de resultaten van het onderzoek kunnen worden gepresenteerd. Er zijn verschillende mooie voorbeelden van dergelijke websiteʼs, uiteraard in de
eerste plaats “Joods Monument”.
Daarnaast zou het onderzoek de vorm van een publicatie kunnen krijgen.


Drs. Trudi Bos
Huijgensstraat 44
1973 AD IJmuiden
0255538565 / 0612265005